Pola elektromagnetyczne w pracy spawacza

Pola elektromagnetyczne to promieniowanie elektromagnetyczne o częstotliwości nie większej niż 300 Ghz (długości fal większym niż 1 mm). Pola elektromagnetyczne możemy podzielić na zakres wysokiej częstotliwości 0,1 Mhz – 300 GHz i małej częstotliwości – poniżej 0,1 Mhz. W grupie pól niskiej częstotliwości wyróżnia się pola 1÷100 kHz, nazywane czasami polami średniej częstotliwości, częstotliwość sieciową 50 Hz oraz stałe pola elektryczne (elektrostatyczne) i magnetyczne (magnetostatyczne).

Pola elektromagnetyczne – czy groźne dla spawacza?

Pola elektromagnetyczne spawarek nie są groźne dla zdrowia pracowników. Z reguły ich wartości odpowiadają strefie bezpiecznej. Jedynie w przypadku pól o częstotliwościach wyższych niż sieciowe występują strefy ochronne pośrednia i zagrożenia, związane jedynie ze składową magnetyczną pola. Nie stwierdzono pola elektromagnetycznego o natężeniu odpowiadającym strefie niebezpiecznej. Zasięg stref ochronnych wynosi do kilkudziesięciu cm od elektrod, przewodów zasilających elektrody i niekiedy również od obudowy aparatu spawalniczego.

W trakcie procesu spawania pracownik przeważnie trzyma ręcznie elektrodę oraz znajduje się w pobliżu przewodów elektrycznych. Z tego powodu jego stanowisko również może znaleźć się w zasięgu stref ochronnych. Tak jest podczas używania spawarek wytwarzających pola elektromagnetyczne o częstotliwościach nie mniejszych niż 100 Hz. W pozostałych przypadkach stanowisko spawania znajduje się w strefie bezpiecznej.

Klasyfikacja mechanizmów oddziaływania pól elektromagnetycznych

Mechanizmy oddziaływania pól elektromagnetycznych dzieli się na termiczne, nietermiczne i indukcję prądów. Efekt termiczny, a więc nagrzewanie tkanki, wywołują głównie pola wysokiej częstotliwości, których urządzenia spawalnicze nie wytwarzają i dlatego w spawalnictwie nie poświęca się im większej uwagi. Jeśli chodzi o pola elektromagnetyczne niskiej częstotliwości, generowane przez spawarki, nie ma tutaj mowy o fali elektromagnetycznej, ponieważ składowa elektryczna i magnetyczna pola nie są współzależne. Takie pola nazywa się polem bliskim, w którym należy niezależnie rozpatrywać działanie jego składowej elektrycznej i magnetycznej. Z tego powodu, że elektryczne przewodnictwo właściwe powietrza jest dużo mniejsze od elektrycznego przewodnictwa właściwego tkanki ludzkiej, natężenie pola elektrycznego wewnątrz ciała człowieka ulega dużemu (około 107 razy) zmniejszeniu w porównaniu do jego natężenia na zewnątrz organizmu. Dlatego też przyjmuje się, że składowa elektryczna pól elektromagnetycznych o niskiej częstotliwości ma niewielki wpływ na organizm człowieka.

Źródło: S. Marzec, Narażenie pracowników na pola elektromagnetyczne spawarek, „Przegląd spawalnictwa” 2008, nr 9.