Instytut Spawalnictwa

Na świecie nie ma takiej dziedziny przemysłu, w której nie występowałoby spawanie – od produkcji igieł do strzykawek, po statki. W naszym kraju około 80 tysięcy osób pracuje na pełnym etacie jako spawacz, a około 50 tysięcy pracowników z odpowiednimi kwalifikacjami spawa sporadycznie. Co roku w Polsce kształci się około 10 tysięcy spawaczy. Nad kształceniem, warunkami pracy, jakością wyrobów, procesami certyfikacyjnymi, czuwa w Polsce Instytut Spawalnictwa (IS) w Gliwicach od 1945 roku.

W Instytucie Spawalnictwa prowadzi się wiele badań, których celem jest określenie szkodliwości poszczególnych procesów spawania, lutowania, cięcia dla ludzi i środowiska. Dla przykładu w specjalnej komorze określa się skład dymów spawalniczych. Pod względem wpływu na wielkość emisji zanieczyszczeń charakteryzuje się zarówno materiały dodatkowe, jak i same technologie. Przy pomiarach hałasu prowadzonych w instytucie dla poszczególnych urządzeń i technik spawania określa się poziom hałasu powstającego przy źródle i podczas procesu.

W ramach prac badawczych dotyczących bezpieczeństwa i ochrony zdrowia analizowano np. zagrożenia związane z emisją zanieczyszczeń pyłowych i gazowych przy spawaniu stali drutami proszkowymi. Zbadano zagrożenia występujące przy spawaniu różnymi rodzajami drutów i opracowano odpowiednie karty charakterystyk, pozwalające pracodawcą na dobór bezpieczniejszych drutów oraz umożliwia informowanie pracowników o ryzyku zawodowym. Ocenie poddano również stan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia spawaczy w gospodarce, wykorzystując m.in. badania ankietowe, informacje zbierane od służb spawalniczych i BHP w zakładach, swoje wyniki badań atestacyjnych i powypadkowych.

Oprócz wykonywania prac naukowo-badawczych i ekspertyz z instytutu, zajmuje się bezpośrednimi usługami dla przemysłu. Obejmuje m.in.: rozwiązywanie problemów badawczo-technologicznych, kształcenie i nadzór nad szkoleniami, nadzór nad wykonywaniem konstrukcji spawanych, certyfikowanie wyrobów, systemów jakości i personelu spawalniczego, informowanie o normach i przepisach, konsultacje techniczne i doradztwo. Instytut Spawalnictwa przygotowuje również projekty i interpretacje przepisów oraz zajmuje się analizą wypadków przy pracach spawalniczych. Jednym z najważniejszych zadań Instytutu jest działalność szkoleniowa. Kształci się tu zarówno zwykłych spawaczy, jak i inżynierów spawalnictwa. Zgodnie z wytycznymi Europejskiej Federacji Spawalniczej kursanci uzyskują uznawane w całej Europie tytuły: Europejskiego Spawacza, Europejskiego Instruktora Spawalniczego, Europejskiego Inspektora Technologa, Inżyniera Spawalnika. Kursanci na halach szkoleniowych poznają nie tylko wzorcowo zorganizowane stanowiska spawalnicze, ale także nowoczesne i dobrze zorganizowane systemy wentylacji. Dla przemysłu Instytut opracowuje i wykonuje również różnego rodzaju specjalistyczne technologie i urządzenia np. do cięcia i spawania plazmowego.