Zagrożenia zawodowe w spawaniu

Międzynarodowa Karta Charakterystyki Zagrożeń Zawodowych to wspólne dzieło Międzynarodowej Organizacji Pracy, Izraelskiego Instytutu Bezpieczeństwa i Higieny Pracy oraz Międzynarodowego Centrum Informacji o bezpieczeństwie i Higienie Pracy. Wymieniono w niej różne czynniki, na które mogą być narażeni pracownicy i jest bardziej źródłem informacji niż zaleceń. Karta ułatwia bowiem opracowanie odpowiednich środków profilaktycznych. Kartę zagrożeń posiada także „spawacz łukiem elektrycznym”.

SPAWACZ ŁUKIEM ELEKTRYCZNYM

Kto to jest spawacz?

Jest to pracownik, który spawa lub przecina łukiem elektrycznym części i elementy konstrukcyjne wykonane ze stali, żeliwa, metali nieżelaznych i ich stopów, używając elektrycznego źródła ciepła.

Jakie zagrożenia wiążą się z wykonywaniem tego zawodu?

  • Spawacze łukiem elektrycznym narażeni są na poparzenia odpryskującymi, gorącymi kawałkami metalu.
  • Podczas spawania/cięcia łukiem elektrycznym emitowane jest promieniowanie ultrafioletowe, które może mieć niekorzystny wpływ na pracownika.
  • Narażenie spawacza na dymy spawalnicze podczas wykonywania prac powoduje skutki zdrowotne.
  • Praca spawacza/przecinacza odbywa się często w wymuszonej pozycji ciała (spawanie w podwójnych zbiornikach itp.), co może powodować bóle pleców, ramion, rąk i nóg.
  • Praca spawacza/przecinacza często wymaga przenoszenia ciężkich narzędzi i elementów, co może być przyczyną urazów kręgosłupa.

MIĘDZYNARODOWA KARTA CHARAKTERYSTYKI ZAGROŻEŃ ZAWODOWYCH

PROFILAKTYKA (numery w tabeli)

  1. Należy stosować specjalne okulary, przyłbice i tarcze chroniące oczy przed promieniowaniem, pyłami, opiłkami metali, iskrami oraz środki ochrony układu oddechowego, ochronniki słuchu, odzież ochronną  oraz rękawice ochronne.
  2. Należy zainstalować skuteczną wentylację wywiewną i klimatyzację w celu zapobiegania zanieczyszczeniu powietrza i stresowi cieplnemu.
  3. Należy stosować bezpieczne metody podnoszenia i przenoszenia ciężkich lub nieporęcznych ładunków oraz stosować urządzenia mechaniczne ułatwiające podnoszenie i przenoszenie.
  4. Należy stosować obuwie ochronne zapewniające komfort w czasie długich okresów pracy w pozycji stojącej. Należy stosować maty podłogowe dla zmniejszenia zmęczenia nóg.
  5. Należy stosować przerwy w pracy na odpoczynek i ćwiczenia dla zapobieżenia urazom wynikającym z przeciążenia układu mięśniowo–szkieletowego.
  6. Należy sprawdzić drabinę przed wejściem na nią. Nigdy nie należy wchodzić na niestabilnie ustawioną drabinę lub drabinę o śliskich szczeblach.
  7. Należy stosować ochronniki słuchu.
  8. Należy sprawdzić stan techniczny urządzeń elektrycznych przed pracą oraz zlecać uprawnionemu pracownikowi naprawę ewentualnych uszkodzeń i okresowy przegląd urządzeń.

INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE

Definicja i/lub opis zawodu
Spawacz łączy lub przecina łukiem elektrycznym w osłonie gazowej lub bez osłony części i elementy konstrukcyjne wykonane ze stali, żeliwa, metali nieżelaznych, i ich stopów, wchodzące w skład maszyn, urządzeń, środków transportu, konstrukcji mostów, budynków, używając elektrycznego źródła ciepła. Dokonuje tego przez stopienie metalu w miejscu łączenia, z dodawaniem spoiwa (z tego samego materiału co elementy spawane), napawanie powierzchni warstwą stopionego materiału przy jednoczesnym topieniu podłoża. Wykonuje spawanie żużlowe, elektronowe i laserowe.

Zawody pokrewne
Zawody, w których wykorzystywane są niektóre techniki spawania/cięcia: blacharz, tokarz, kowal, ślusarz oraz spawacz ręczny gazowy, przecinacz, lutowacz, zgrzewacz.

Wykonywane czynności
Obsługiwanie i konserwacja narzędzi, maszyn i urządzeń wykorzystywanych podczas spawania łukiem elektrycznym, przestrzeganie technologii procesów i doboru parametrów spawania w zależności od rodzaju konstrukcji, przygotowywanie powierzchni do spawania przez czyszczenie i ukosowanie krawędzi, spawanie łukiem elektrycznym w osłonie gazów obojętnych, sprawdzanie jakości wykonywanych prac spawalniczych na podstawie wyglądu zewnętrznego oraz na podstawie pomiarów za pomocą przyrządów i narzędzi do kontroli złącz spawanych, stosowanie odpowiednich metod spawania łukowego jak: elektrodą otuloną, w osłonie gazów ochronnych, łukiem krytym i łukiem węglowym itp., wykonywanie operacji przecinania metali z wykorzystaniem łuku elektrycznego, wykonywanie szkiców elementów spawanych oraz czytanie rysunków zestawieniowych złożonych konstrukcji spawanych.

Podstawowy stosowany sprzęt
Przetwornice, prostowniki, transformatory spawalnicze, automaty i półautomaty spawalnicze, młotki, pilniki, przecinaki, szlifierki, szczotki, przyrządy kontrolno-pomiarowe, elektrody, druty, spawarki (wirujące, transformatorowe, prostownikowe).

Miejsca/obszary, gdzie zawód występuje powszechnie
Prace spawalnicze wykonywane są w różnych pomieszczeniach (obszernych halach, małych warsztatach rzemieślniczych), często w kanałach, zbiornikach, podwójnych dnach i komorach statków, we wnętrzu urządzeń technicznych,  na wysokości, w kopalniach, w budownictwie.

Uwagi

  1. Tzw. „oko łukowe” u spawaczy jest wynikiem krótkotrwałego działania UV na narząd wzroku i objawia się w postaci zapalenia spojówek i rogówki a nawet czasowej ślepoty.
  2. Spawanie na bardzo ograniczonej przestrzeni utrudnia stosowanie środków ochrony indywidualnej. Należy zwrócić szczególną uwagę na właściwe ich stosowanie w takich warunkach.

Piśmiennictwo

  1. Rozporządzenie MPiPS z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. (t.j. Dz. U. 2003 nr 169 poz. 1650).
  2. Rozporządzenie MZiOS z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy. (Dz. U. nr 69, poz. 332).
  3. Rozporządzenie MPiPS z 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U. nr 26, poz. 313), wraz z późniejszymi zmianami. (Dz. U. nr 82, poz. 930 – obowiązuje od 1 stycznia 2002 r.).
  4. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz.U. 2004 nr 265 poz. 2644)
  5. Informator – „Środki ochrony indywidualnej”. INFOCHRON. Warszawa. CIOP 2000.

źródło: Centralny Instytut Ochrony Pracy