Niezgodność a wada

W języku potocznym zwykle zamiennie używa się słów „niezgodność” i „wada”. Jednakże, z ustaleń stosowanymi w spawalnictwie wynika, iż wcale nie są to synonimy. W tym przypadku, możemy stwierdzić, iż oznaczają dwie, diametralnie różne rzeczy. O ile niezgodność może być dopuszczalna w szczególnych przypadkach, o tyle wadliwe połączenie spawane jest natychmiast dyskwalifikowane i uznane za stwarzające potencjalne zagrożenie. Szczegółowe ustalenia zawiera polska norma N-EN ISO 9000:2001 pt. „Systemy zarządzania jakością. Podstawy i terminologia”.

Teoretycznie. każdorazowe uruchomienie spawarki powinno kończyć się wykonaniem idealnego złącza. Z drugiej jednak strony, nikt nie jest na tyle idealny, by nigdy nie popełnić żadnego uchybienia. Zarówno sprzęt spawalniczy, jak i umiejętności niekiedy zawodzą, wówczas to powstają niezgodności i wady. Według wspomnianej wcześniej normy, która obowiązuje każdego profesjonalnego operatora spawarki, podział błędów wygląda następująco.

  • Niezgodność spawalnicza to niedoskonałość złącza, która odbiega od idealnej jakości złącza pod względem jego budowy i kształtu. Niezgodność tego typu może oznaczać lub oznacza zagrożenie obniżenia wytrzymałości danej konstrukcji. Jeśli wymiar niezgodności nie wykracza poza wymiar graniczny według ustaleń obowiązującego przepisu/normy, wówczas niezgodność może zostać warunkowo zaakceptowana.
  • Wada spawalnicza to całkowite niespełnienie wymagań/potrzeb/oczekiwań lub niespełnienie ustalonych/przyjętych/obowiązujących regulacji spawalniczych wobec do zamierzonego lub sposobu użytkowania.

Niezgodności, jakie zachodzą podczas użytkowania spawarki podzielono jeszcze bardziej szczegółowo. Zależnie od miejsca wystąpienia danej niezgodności, wyróżniamy następujące podpunkty:

  • Niezgodności spawalnicze wewnętrzne (ukryte) wychodzące bądź usytuowane wewnątrz spoiny. Powstają one w czasie i po skończonym użytkowaniu spawarki wewnątrz złączy.
  • Niezgodności spawalnicze zewnętrzne (odkryte) wychodzące bądź usytuowane na zewnątrz złącza.

Z kolei norma PN-EN ISO 6520-1, regulująca sposób, w jaki użytkowane są urządzenia spawalnicze wyróżnia 6 błędów zachodzących podczas stosowania spawarki TIG i całego pozostałego sprzętu spawalniczego, są to:

  • pęknięcia,
  • pustki,
  • wtrącenia stałe,
  • przyklejenie i brak przetopu,
  • niewłaściwy kształt i wymiary,
  • wady różne.

Wady i niezgodności w połączeniach wykonanych przy użyciu spawarki mogą wynikać jeszcze z wielu innych czynników. Wymienić należy choćby błędy powstałe jeszcze podczas tworzenia projektu lub nieprawidłowości chemicznych w stosowanych materiałach. Wadliwie działający sprzęt spawalniczy bądź nieprawidłowo dobrana spawarką mogą również przyczynić się do niepowodzenia całego procesu. Błędy w oczywisty sposób mogą wynikać również z zaniedbania ze strony użytkownika spawarki, jego nieuwagi bądź po prostu braku staranności.

W celu sprawdzenia jakości połączenia wykonanego przy użyciu spawarki, przeprowadza się badania kontrolne niszczące bądź nieniszczące, o których już wcześniej wspominaliśmy. Aby uzyskać zarys przyszłych wyników spawania, jeszcze podczas pracy, tworzy się specjalne karty kontrolne, diagramy i zestawienia. Urządzenia spawalnicze będą wykorzystywane efektywnie i przyczynią się do uzyskania pozytywnych wyników pracy dopiero wówczas, gdy wszystkie etapy pracy zostaną przeprowadzone z taką samą starannością.

Nawet najlepszy sprzęt spawalniczy nie pomoże, jeśli zaniedbane zostaną procedury procesu spawania.