Klasyfikacja niezgodności spawalniczych

Wykonanie prawidłowego spawu nie jest wcale taką łatwą sprawą. Dlatego nawet po skończeniu odpowiedniego kursu dla spawaczy, nadal potrzebne są lata praktyki, żeby dojść do perfekcji. Jednak nawet wtedy czasami zawodzi sprzęt spawalniczy i powstają niezgodności i wady spawalnicze. O ile spoina zawierająca niezgodność może być czasami zatwierdzana, o tyle wadliwe połączenie spawane jest natychmiast dyskwalifikowane i uznane za stwarzające potencjalne zagrożenie. Szczegółowe ustalenia zawiera polska norma N-EN ISO 9000:2001 pt. „Systemy zarządzania jakością. Podstawy i terminologia”.

Jaka zatem jest różnica między niezgodnością a wadą? Ta pierwsza to taka niedoskonałość złącza, która odbiega od idealnej jakości złącza pod względem budowy i kształtu. Niezgodność spawalnicza może stworzyć zagrożenie obniżenia własności eksploatacyjnych konstrukcji. Natomiast wada jest jednoznaczna z niespełnieniem wymagania, czyli niespełnienie potrzeby lub oczekiwania, które zostało ustalone, przyjęte zwyczajowo lub jest obowiązkowe, odnoszące się do zamierzonego lub wyspecjalizowanego użytkowania.

Niezgodności dzielimy ze względu na położenie na zewnętrzne i wewnętrzne. Wewnętrzne są to te ukryte, które wychodzą lub usytuowane są wewnątrz spoiny. Zaliczamy do nich: pęcherze, wtrącenia, zażużlenia, przyklejenia, niedobór przetopu spoin obustronnych, pęknięcia, przegrzanie, utlenienie. Szkodliwe niedoskonałości są to wady zewnętrzne. Zauważymy je łatwo zauważymy przy oględzinach zewnętrznych. Do najbardziej typowych wad zewnętrznych często powstają­cych przy spawaniu, należą: brak przetopu lub nadmierny przetop, nadmierny nadlew lub wklęsłość spoiny, podtopienie brzegów, kratery i pęknięcia.

Jeśli bierzemy pod uwagę wielkość wad spawalniczych, te podzielimy na niezgodności spawalnicze makroskopijne i mikroskopijne. Pierwsze to takie, które można dostrzec okiem nieuzbrojonym lub przy ich powiększeniu 25x, albo też poprzez wykorzystanie badań nieniszczących. Natomiast wykrycie wad mikroskopijnych wymaga zastosowania metod o dużej rozdzielczości. W tym przypadku zazwyczaj stosuje się badania metalograficzne.

Popularne są niezgodności, które są skutkiem nieprawidłowego spawania lub nieodpowiednich warunków technologicznych. Wymienić tu należy: niezgodność kształtu i powierzchni, niezgodność przetopu, przyklejenia, a także wtrącenia stałe niemetaliczne lub metaliczne. Niezgodności pochodzenia metalurgicznego to: pęknięcia i mikropęknięcia, pustki gazowe, jamy skurczowe, segregacja składu chemicznego, a także niekorzystne zmiany strukturalne w SWC.

Istnieją również niezgodności, które wynikają z błędów projektowania, czyli: nadmierna koncentracja naprężeń ( np. w wyniku nagromadzenia spoin w silnie obciążonych węzłach konstrukcji) albo niewłaściwy rodzaj złącza (np. w miejsce spoiny czołowej w złączu teowym spoiny pachwinowe).